KANCELARIA LIDERIO

Wspieranie naszych Klientów w podejmowaniu najlepszych decyzji przy planowaniu strategii biznesowej i zapewnienie im bezpieczeństwa w każdej dziedzinie prawa, to misja, którą realizujemy i wypełniamy od lat. Zwiększamy świadomość naszych Klientów w zakresie prawa, aby świadomie i sprawnie mogli rozwijać swój biznes.

Nowoczesne metody rachunku i zarządzania kosztami w przedsiębiorstwie

Opublikowano: 10 listopada 2017 

Koszty własne w istotny sposób rzutują na wynik finansowy przedsiębiorstwa, a ten z kolei, stanowi jeden z najważniejszych mierników jego efektywności. Wbrew pozorom nawet i w kosztach można doszukać się pewnych zalet – otóż w przeciwieństwie np. do cen towarów i usług, które są zwykle dyktowane przez rynek, stanowią one kategorię kształtowaną wewnątrz przedsiębiorstwa. Nie powinno zatem dziwić, że kierownictwa jednostek gospodarczych często upatrują szans na poprawę wyników przede wszystkim właśnie w obniżaniu kosztów. W osiągnięciu tego celu może im pomóc korzystanie z nowoczesnych metod rachunku i zarządzania kosztami.

 


By możliwe było podejmowanie w przedsiębiorstwie decyzji strategicznych oraz operacyjnych, potrzebny jest dostęp do pełnych i rzetelnych danych na temat kosztów prowadzonej działalności. Sęk w tym, że w wielu jednostkach, decyzje te są podejmowane w oparciu o informacje, których głównym źródłem jest bilans oraz rachunek zysków i strat. Tymczasem sprawozdania finansowe bazują przecież na tradycyjnych rachunkach kosztów – rachunku kosztów pełnych oraz rachunku kosztów zmiennych – które to zniekształcają dane o rzeczywistych kosztach związanych z wytwarzaniem produktów czy usług.


Nowoczesne systemy rachunku kosztów jako sposób na uzyskanie przewagi konkurencyjnej

Tradycyjne podejście do kosztów własnych jest wprawdzie prawidłowe z punktu widzenia ustawy o rachunkowości, ale nie dostarcza decydentom informacji przydatnych z punktu widzenia podnoszenia efektywności działań i procesów zachodzących w firmie. A przecież przede wszystkim właśnie to nieustanne podnoszenie efektywności, może być dla niego źródłem długookresowej przewagi konkurencyjnej na rynku. Dlatego też, kierownictwo przedsiębiorstwa powinno otworzyć się na nowoczesne koncepcje w zarządzaniu kosztami. „Powinno” zwłaszcza wtedy, gdy przedsiębiorstwo wdraża nowe procesy, wytwarza wiele nowych produktów, czy aktywnie pozyskuje nowych klientów.

 

Rodzaje nowych systemów rachunku kosztów


Rosnące zapotrzebowanie na instrumenty kontroli kosztów i zarządzania nimi, zaowocowało powstaniem wielu nowoczesnych koncepcji rachunku kosztów. Do tych zajmujących się celami strategicznymi, tzn. wspierających procesy w celu umożliwienia firmie zachowania konkurencyjności i wzrostu wartości, zaliczają się:

  • rachunek kosztów działań (Activity-Based Costing),
  • rachunek kosztów działań sterowany czasem (Cost Accounting Time-Driven Activity-Based Costing),
  • rachunek kosztów cyklu życia produktu (Product Life Cycle Costing),
  • rachunek kosztów ciągłego doskonalenia (Kaizen Costing),
  • rachunek kosztów docelowych (Target Costing).

Poza koncepcjami z tej głównej kategorii, zdążyły się również rozwinąć systemy zorientowane na kontrolę kosztów związanych z realizacją poszczególnych procesów czy przedsięwzięć gospodarczych. Mowa tutaj m.in. o rachunku kosztów jakości, rachunku kosztów projektów inwestycyjnych czy rachunku kosztów logistyki. W dalszej części artykułu skupimy się jednak na przybliżeniu istoty wyłącznie tych wcześniej wspomnianych, głównych metod rachunku i zarządzania kosztami.

 

Koncepcja rachunku kosztów działań


Koncepcja Activity-Based Costing koncentruje się na bardzo dokładnym rozliczaniu kosztów pośrednich (produkcyjnych i nieprodukcyjnych), co ma na celu stworzyć szersze możliwości w zakresie analizy kosztów i znajdowania źródeł ich powstawania. Istotą takiego modelu jest założenie, że przyczyną ponoszenia kosztów jest nie samo wytwarzanie produktów, lecz działania i procesy, podczas których wykorzystywane są określone zasoby przedsiębiorstwa (produkty zaś, w ostatecznym rozrachunku te koszty absorbują).


Wiedza na temat kosztów ponoszonych w związku z wykorzystaniem tych zasobów, jest pozyskiwana dzięki elektronicznej kontroli czasu pracy, wywiadom z pracownikami, a także bezpośredniej obserwacji tego, ile czasu poświęcają oni na realizację poszczególnych czynności.


W praktyce, brane są tutaj pod uwagę zarówno koszty nośników zasobów (miernikiem takich kosztów jest np. liczba i zaangażowanie czasowe pracowników wykonujących dane działanie, liczba kilometrów przejechanych przez środki transportu, powierzchnia wykorzystanych magazynów), jak i koszty nośników działań. Te ostatnie, odzwierciedlają zapotrzebowanie poszczególnych produktów i usług na określone działania. Miarą wielkości tych działań może być np. liczba i czas trwania wykonywanych działań, czy ilość zasobów jakie trzeba w nie zaangażować. Przykładowo, działanie „zaopatrzenie w materiały” mierzone jest np. liczbą faktur, dostaw czy zamówień; natomiast działanie „kontrola produkcji” liczbą kontroli i czasem ich trwania.


Wybrane zalety i mankamenty rachunku kosztów działań


Korzyści, jakie niesie dla kierownictwa rachunek kosztów działań jest naprawdę wiele. Oto tylko przykładowe z nich:

  • umożliwia precyzyjną ocenę rentowności konkretnych produktów lub usług, czy kanałów dystrybucji,
  • pozwala zidentyfikować działania niedodające wartości do produktu;
  • umożliwia dokładne prognozowanie przychodów, kosztów i zapotrzebowania na zasoby,
  • dostarcza użytecznych mierników efektywności podejmowanych działań, finansowych i niefinansowych.

Choć koncepcja Activity-Based Costing zdaje się być świetnym sposobem na szacowanie kosztów przedsiębiorstwa i zarządzanie jego zasobami, nie jest wolna od kilku poważnych wad. Przede wszystkim, trudno jest ją w ogóle wdrożyć, gdyż skupia się na działaniach i procesach gospodarczych, pomijając jednocześnie strukturę funkcjonalną przedsiębiorstwa tzn. jego piony, wydziały i oddziały. W praktyce, takie rozwiązanie dobrze sprawdza się właśnie w przypadku niewielkiej skali działalności, np. pojedynczego wydziału firmy. Gdy system jest rozbudowywany na całą organizacją, pojawia się wzrost kosztów funkcjonowania modelu czy niezgodności z tradycyjną „sprawozdawczością kosztową”. Poza tym, by wykorzystywany model dostarczał faktycznie przydatnych informacji, powinien być często aktualizowany, a to jeszcze dodatkowo zwiększa i tak już wysokie koszty jego użytkowania. Brak częstych aktualizacji skutkowałby niewłaściwą kalkulacją kosztów działań i wykorzystania zasobów, czyli po prostu niską użytecznością całego systemu.

Mniej kosztowny i łatwiejszy we wdrożeniu jest rachunek kosztów działań sterowany czasem, stanowiący uproszczenie wyżej przedstawionego modelu. Niemniej jednak ze względu na cel artykułu – czyli chęć przedstawienia różnorodnych koncepcji rachunku kosztów – nie będziemy nim się szerzej zajmować.

 

Target Costing i Kaizen Costing


Te dwie japońskie koncepcje są chętnie wykorzystywane przede wszystkim przez przedsiębiorstwa związane z przemysłem motoryzacyjnym, elektronicznym czy maszynowym. Istotą pierwszego z nich, czyli rachunku kosztów docelowych (target costing), jest określenie oczekiwanej ceny sprzedaży produktu już na etapie jego projektowania i odjęcie od niej oczekiwanej marży przedsiębiorstwa. Uzyskany w ten sposób wynik jest zarazem docelowym kosztem wytwarzania wyrobu, do którego ma dążyć firma. Cel ten stara się osiągnąć poprzez zmodernizowanie dotychczasowej technologii produkcji wyrobu; wdrożenie odpowiednich działań marketingowych zwiększających sprzedaż wyrobu; czy też wprowadzenie zmodyfikowanego lub całkowicie nowego wyrobu.

Koncepcją, która zwykle towarzyszy rachunkowi kosztów docelowych jest Kaizen Costing (rachunek kosztów ciągłego doskonalenia), będąca w pewnym sensie sposobem na osiągnięcie zakładanego kosztu docelowego. W praktyce, polega ona na wdrażania ulepszeń w technologii oraz organizacji przedsiębiorstwa, jak również na zwiększaniu wiedzy i kwalifikacji pracowników w celu ciągłego obniżania kosztów produkcji wyrobów i podnoszenia wydajności pracy. Połączenie tych dwóch metod zarządzania kosztami pozwala zwiększyć świadomość pracowników w zakresie znaczenia i miejsca kosztów w przedsiębiorstwie, i w ostatecznym rozrachunku te koszty zmniejszyć.


***

Dynamicznie zmieniające się otoczenie, wzrastająca złożoność procesów zachodzących w przedsiębiorstwach czy rosnąca konkurencja sprawiają, że tradycyjne metody rachunku coraz częściej nie są już dobrym punktem wyjścia do podejmowania decyzji. I choć ewentualne wdrożenie nowoczesnego systemu rachunku kosztów wiąże się z pewnymi trudnościami, to jednak w wielu przypadkach, ze względu choćby na możliwość poprawy efektywności zarządzania przedsiębiorstwem i idący za tym wzrost jego konkurencyjności, jest nie tyle korzystnym, co wręcz niezbędnym rozwiązaniem.

 

KONTAKT

KANCELARIA LIDERIO

Al. Jerozolimskie 81
02-001 Warszawa

 
 

Telefon: (22) 231 81 80
biuro@kancelarialiderio.pl

http://kancelarialiderio.pl

 
 

XII Wydział Gospodarczy, KRS: 0000096500
Wysokość kapitału zakładowego: 50.000 zł
Numer rachunku bankowego:
PKO BP 50 1020 1026 0000 1102 0272 9077

MASZ PYTANIA?