KANCELARIA LIDERIO

Wspieranie naszych Klientów w podejmowaniu najlepszych decyzji przy planowaniu strategii biznesowej i zapewnienie im bezpieczeństwa w każdej dziedzinie prawa, to misja, którą realizujemy i wypełniamy od lat. Zwiększamy świadomość naszych Klientów w zakresie prawa, aby świadomie i sprawnie mogli rozwijać swój biznes.

Odpowiedzialność wspólników spółek handlowych

Opublikowano: 9 września 2017 r.

 

Aspekty podatkowe i księgowe, skala prowadzonego biznesu,specyfikacja branży, czy konieczność sprostania określonym wymogom ustawowym – to nie jedyne kryteria brane pod uwagę przy wyborze formy prawnej prowadzenia działalności gospodarczej. Nie mniej istotne kryterium stanowi kwestia odpowiedzialności przedsiębiorcy za zobowiązania związane z prowadzeniem działalności. Poniżej wyjaśniamy, jak kwestia ta przedstawia się w przypadku wspólników spółek prawa handlowego.


Wśród spółek handlowych wyróżnia się spółki osobowe (jawną, partnerską, komandytową i komandytowo-akcyjną) oraz kapitałowe (spółkę z o.o. oraz akcyjną). Te pierwsze mogą wprawdzie nabywać prawa i zaciągać zobowiązania we własnym imieniu, a także pozywać i być pozywane, niemniej jednak nie posiadają osobowości prawnej – czyli są ściśle powiązane z prowadzącymi je wspólnikami. Ten brak osobowości prawnej oznacza, że majątek spółki osobowej stanowi wspólny majątek wspólników i że ci ostatni, ponoszą osobistą odpowiedzialność za jej zobowiązania.


Inaczej wygląda sytuacja w przypadku spółek kapitałowych. Ponieważ posiadają one osobowość prawną, a ich substratem jest kapitał, wspólnicy takich spółek (w spółce z o.o. są nimi udziałowcy, zaś w spółce akcyjnej akcjonariusze) nie ponoszą odpowiedzialności za zobowiązania z własnego majątku. Odpowiedzialność majątkowa wspólników za zobowiązania jestem zatem pojęciem, które dotyczy wyłącznie osobowych spółek handlowych.

 

 

 

Spółka jawna wzorem dla innych spółek osobowych


Do danego typu spółki osobowej stosuje się przepisy zawarte w tym dziale Kodeksu spółek handlowych, który jest jej poświęcony. Co istotne jednak, prawa i obowiązki wspólników spółki jawnej, a także zasady regulujące sposób jej działania, stanowią bazę dla pozostałych spółek osobowych. Dlatego też, w przypadku spółki partnerskiej, komandytowej i komandytowo-akcyjnej, w kwestiach nieuregulowanych w poświęconych im działach k.s.h., znajdują zastosowanie odpowiednie przepisy dotyczące spółki jawnej.


Niezależnie, czy mowa np. o umowach cywilnoprawnych czy zobowiązaniach podatkowych, szczegóły odpowiedzialności za zobowiązania kształtują się różnie w zależności od rodzaju spółki osobowej. Podstawowa zasada jest jednak taka, że wspólnicy spółki jawnej ponoszą odpowiedzialność za jej zobowiązania całym swoim majątkiem, natomiast w pozostałych spółkach osobowych, ustawodawca ograniczył odpowiedzialność majątkową wspólników.

 

 


Odpowiedzialność wspólników w spółce jawnej


W przypadku spółki jawnej, odpowiedzialność za zobowiązania spoczywa zarówno na samej spółce, jak i na każdym z jej wspólników, który odpowiada za nie całym swoim majątkiem obecnym oraz przyszłym. Co ważne, wszyscy wspólnicy ponoszą odpowiedzialność za zobowiązania w sposób solidarny – czyli każdy z nich zobligowany jest spełnić całe należne świadczenie na rzecz wierzyciela. Ten ostatni, może domagać się spełnienia roszczenia od wszystkich wspólników, od jednego lub kilku z nich, albo od każdego wspólnika z osobna. Niezależnie jednak, kto ostatecznie to roszczenie zaspokoi, pozostali wspólnicy zostają zwolnieni z obowiązku spełnienia roszczenia wobec wierzyciela. Oczywiście wspólnik lub wspólnicy, którzy zaspokoili roszczenia wierzyciela, mogą żądać zwrotu należności od wspólnika lub wspólników, którzy tych roszczeń nie zaspokoili, albo zaspokoili w mniejszej części.


Ze względu na istnienie zasady solidarnej odpowiedzialności wspólników, każdy, kto zamierza przystąpić do danej spółki, powinien uprzednio dokładnie sprawdzić jej zobowiązania. Nowy wspólnik odpowiada bowiem nie tylko za bieżące zobowiązania spółki, ale również za te, które powstały zanim do niej przystąpił – i to na takich samych zasadach, jak jej dotychczasowi wspólnicy. Z drugiej strony, również dotychczasowi wspólnicy muszą uważnie zweryfikować, kto przystępuje do ich spółki – art. 33 k.s.h. stanowi bowiem, że jeśli dana osoba wnosi do spółki jawnej swoją firmę jednoosobową, to pozostali wspólnicy odpowiadają za jej zobowiązania razem z nią.
Drugą kluczową zasadą, obowiązującą we wszystkich typach spółek osobowych i dotyczącą wszystkich zobowiązań spółki (zarówno publicznoprawnych, jak i cywilnoprawnych), jest zasada odpowiedzialności subsydiarnej. O powstaniu takiej odpowiedzialności można mówić wówczas, gdy majątek spółki nie wystarcza do zaspokojenia wierzycieli. Zgodnie z dyspozycją art. 31 ust. 1 k.s.h., polega ona na tym, że gdy egzekucja z majątku spółki jest bezskuteczna, wierzyciel może prowadzić egzekucję z majątku wspólników.


Podkreślenia wymaga fakt, że wierzyciel może wnieść powództwo przeciwko wspólnikowi „na zapas”, czyli zanim komornik stwierdzi bezskuteczność egzekucji z majątku spółki. I co istotne, nie musi przy tym pozywać solidarnie spółki i wspólników. Po tym jak zapadnie wyrok przeciwko spółce, sąd może bowiem nadać klauzulę wykonalności na jej wspólników, co umożliwi prowadzenie egzekucji z ich majątków.

 

 


Odpowiedzialność wspólników w spółce partnerskiej


Spółka partnerska, podobnie jak spółka jawna, ponosi odpowiedzialność za zaciągane zobowiązania. Niemniej jednak sami jej wspólnicy, odpowiadają solidarnie i subsydiarnie całym swoim majątkiem tylko za te zobowiązania spółki, które dotyczą jej zwykłego funkcjonowania (czyli np. za zobowiązania podatkowe, spłatę kredytów, zakupy towarów i usług czy wynajem lokalu). W przypadku tego typu zobowiązań, wierzyciele mogą prowadzić egzekucję z majątku spółki, a jeśli okaże się to bezskuteczne – z majątku partnerów. W tym zakresie sytuacja wygląda zatem tak samo, jak w spółce jawnej.

Ponieważ jednak spółkę partnerską tworzą przedstawiciele wolnych zawodów, którzy wykonują swoją pracę osobiście i osobiście ponoszą związane z tym konsekwencje, taki rodzaj spółki bazuje na nieco zmodyfikowanych przepisach, regulujących odpowiedzialności wspólników. Chodzi tutaj przede wszystkim o to, że partner, zgodnie z art. 95 § 1 k.s.h., nie odpowiada za zobowiązania spółki, które:

  • powstały w związku z wykonywaniem zawodu przez pozostałych partnerów;
  • stanowią następstwo działań lub zaniedbań tych osób zatrudnionych przez spółkę, które świadczyły usługi związane z przedmiotem jej działalności, podlegając kierownictwu innego partnera.

Ponadto przyjmuje się, że w przypadku projektu prowadzonego wspólnie, nie odpowiada on za szkodę spowodowaną przez błąd innego partnera.
Warto zaznaczyć, że choć każdy partner odpowiedzialny jest wyłącznie za działania swoje oraz swoich podopiecznych, np. asystentów czy praktykantów, to jednak przepisy przewidują możliwość rozszerzenia odpowiedzialności partnera lub partnerów do takiego zakresu, jaki występuje w przypadku wspólników spółki jawnej. Wymaga to jedynie wprowadzenia odpowiednich zapisów do umowy spółki partnerskiej.

 

 

 

Odpowiedzialność wspólników w spółce komandytowej i komandytowo-akcyjnej


Spółka komandytowa oraz spółka komandytowo-akcyjna, charakteryzują się tym, że odpowiedzialność co najmniej jednego ze wspólników (komplementariusza) jest nieograniczona – tak jak u wspólnika spółki jawnej; i co najmniej jednego ze wspólników – ograniczona do sumy komandytowej (komandytariusz i spółka komandytowa) lub wyłączona (akcjonariusz i spółka komandytowo-akcyjna).

Suma komandytowa jest ustalana oddzielnie dla każdego wspólnika-komandytariusza. I ponieważ stanowi granicę jego odpowiedzialności osobistej, powinna być dokładnie, kwotowo wskazana w umowie spółki. Co istotne, gdy wkład wniesiony przez komandytariusza równy jest sumie komandytowej, to wierzyciel nie może prowadzić już egzekucji z jego majątku – cała odpowiedzialność komandytariusza ograniczona jest wówczas do samego wkładu. Jeśli wkład jest zaś niższy niż suma komandytowa, to zakres odpowiedzialności komandytariusza wyznacza różnica pomiędzy wielkością wniesionego wkładu a sumą komandytową.

Warto wspomnieć, że jeśli komplementariuszem spółki komandytowej jest spółka z o.o., to wierzyciel może egzekwować jedynie z jej majątku – sięgnięcie do majątku osobistego jej wspólników nie jest możliwe.

 

 

 

Co jeszcze warto wiedzieć?


Osobowe spółki handlowe pozwalają chronić prywatne majątki przedsiębiorców przed ryzykiem związanym z prowadzoną działalnością, a przy tym dają możliwość zaspokojenia roszczeń wierzycielom. Mogą stanowić ciekawą alternatywę dla spółek cywilnych, które – choć nadal cieszą się dużą popularnością – nie spełniają funkcji zabezpieczającej. Należy jednak pamiętać, że o tym, który rodzaj spółki najlepiej sprawdzi się w przypadku danego biznesu, decyduje nie tylko kwestia odpowiedzialności za zobowiązania, ale również cały szereg innych czynników, m.in. specyfika danej branży, skala działalności, koszty prowadzenia spółki i jej księgowości, czy też inne kwestie natury prawnej i podatkowej.

 

 

KONTAKT

KANCELARIA LIDERIO

Al. Jerozolimskie 81
02-001 Warszawa

 
 

Telefon: (22) 231 81 80
biuro@kancelarialiderio.pl

http://kancelarialiderio.pl

 
 

XII Wydział Gospodarczy, KRS: 0000096500
Wysokość kapitału zakładowego: 50.000 zł
Numer rachunku bankowego:
PKO BP 50 1020 1026 0000 1102 0272 9077

MASZ PYTANIA?